Czy w lesie w słoiku naprawdę powstaje tlen?

Las zamknięty w szklanym naczyniu wygląda trochę jak miniaturowy świat odcięty od otoczenia. Rośliny rosną, na ściankach pojawiają się krople wody, a słoik przez wiele tygodni czy miesięcy może pozostawać zamknięty. Skoro nie ma w nim dopływu świeżego powietrza, skąd rośliny biorą tlen? I czy rzeczywiście same go produkują?

Tak – rośliny w słoiku produkują tlen

W lesie w słoiku zachodzą dokładnie te same podstawowe procesy, co w zwykłym lesie. Gdy do roślin dociera światło, przeprowadzają fotosyntezę. Pobierają dwutlenek węgla i wodę, a wykorzystując energię światła, wytwarzają związki potrzebne do wzrostu. Jednym z produktów tego procesu jest właśnie tlen.

Dlatego nawet w szczelnie zamkniętym słoiku ilość tlenu nie jest stała. W ciągu dnia, przy odpowiedniej ilości światła, rośliny go wytwarzają.

Ale rośliny również zużywają tlen

To część procesu, o której często się zapomina. Rośliny nie tylko prowadzą fotosyntezę, ale również oddychają – zarówno w dzień, jak i w nocy. Podczas oddychania zużywają tlen i uwalniają dwutlenek węgla. Gdy robi się ciemno i fotosynteza ustaje, oddychanie nadal trwa. W dużym uproszczeniu wygląda to więc tak:

światło → fotosynteza → powstaje tlen

dzień i noc → oddychanie → tlen jest zużywany

Mały obieg zamknięty w szkle

Na tym właśnie polega niezwykłość dobrze funkcjonującego lasu w słoiku. Nie musi on stale pobierać tlenu z pomieszczenia. Gazy znajdujące się wewnątrz uczestniczą w kolejnych procesach biologicznych.

Co więcej, nie biorą w nich udziału wyłącznie rośliny. W podłożu żyją mikroorganizmy rozkładające martwą materię organiczną. One również oddychają, zużywają tlen i uwalniają dwutlenek węgla, który może ponownie zostać wykorzystany przez rośliny podczas fotosyntezy.

Powstaje więc miniaturowy ekosystem, w którym te same składniki są wielokrotnie wykorzystywane.

Czy tlenu może zabraknąć?

Teoretycznie tak. Zamknięcie słoika nie oznacza, że znajdujący się w nim ekosystem automatycznie osiągnie równowagę.

Problem może pojawić się między innymi wtedy, gdy kompozycja jest nadmiernie podlewana, zaczyna gnić duża ilość materii organicznej, roślin jest zbyt dużo albo do wnętrza dociera zdecydowanie za mało światła.

Dlatego zdrowy las w słoiku potrzebuje przede wszystkim równowagi. Nie chodzi o to, aby produkował jak najwięcej tlenu, lecz aby fotosynteza, oddychanie, rozkład materii i obieg wody mogły funkcjonować obok siebie.